☐ مدت انتظار در ايلاء

2. مدت تربّص و انتظار از حين ايلاء يا مرافعه ، چهار ماه است در حرّه و اَمه و در حرّ و مملوك و در مسلم و ذمّى . در اين مدت حق با زوج است ، و زوجه حق مطالبه فئه ندارد . و ايلاء منحلّ [مى]شود اگر در اثناى اين مدت وطى و تكفير واقع بشود . و بعد از چهار ماه كه در آن ترك وطى نموده است اگر زن راضى نشد و مرافعه به حاكم شرع نمود، مخير مى‌نمايد او را بين مسيس و طلاق پس از طهر غير مواقعه .

در مدت تربّص ، زن حق مطالبه فئه را ندارد، بلكه وطى، حق زوج است [ و ] مى‌تواند فعل يا ترك نمايد ؛ حتى اگر قبل از ايلاء چهار ماه يا كمتر ترك وطى كرده بود، عاصى بوده يا نه ، در مدت تربّص، عاصى نيست بنا بر اظهر .

و مجرد انقضاى مدت تربّص ، طلاق زوجه نمى‌شود ، و حاكم هم نمى‌تواند طلاق بدهد .

و بعد از مرافعه به حاكم و انقضاى مدت تربّص ، مخير مى‌نمايد حاكم ، زوج را بين فئه ـ يعنى رجوع به وطى او ـ و طلاق ، و تعيين نمى‌نمايد يكى از اين دو را ؛ و با هر كدام ، زوج از حق زوجه خارج مى‌شود ؛ و طلاق هم رجعى است اگر سببى براى بينونت نباشد . و اگر امتناع كرد از هر دو بعد از مدت تربّص ـ كه چهار ماه است ـ حاكم حبس مى‌نمايد زوج را و تضييق مى‌نمايد بر او در اكل و شرب حتى [= تا اين‌كه ]رجوع به مقاربت نمايد يا طلاق بدهد .

اگر ايلاءِ متعلّق به مدتِ معينه اكثر از چهار ماه بود و بعد از مرافعه ، مدافعه نمود زوج و هيچ كدام از دو امر را عملى نكرد تا مدت معينه در ايلاء گذشت ، پس از آن مدت اگر وطى نمود، كفاره لازم نمى‌شود ، به جهت گذشتن زمان يمين مخصوص ؛ و با گذشتن آن زمان ، حنث واقع نمى‌شود تا آنكه كفاره لازم بشود .

و در سقوط حق مطالبه به اسقاط زن ، تأمّل است اگر چه اظهر اين است كه از حقوق قابله سقوط به صلح يا اسقاط است .