از آنچه در مقابل آن است از مماثل تا مقابله با آنچه مزيّن شده است نمايد؛ و در اين صورت بيع صحيح است اگر چه زينت، مقدار آن معلوم تفصيلى نباشد؛ يا آنكه مزيّن به آن بعد از بيع، هبه شود؛ پس صحيح است اگر چه زيادتىِ از مماثل، محقّق نباشد، بلكه متساوى باشند، در صورتى كه هبه شرط در بيع نباشد، يا آنكه هبه مقدّم بر بيع باشد اگر چه بيع شرط در هبه باشد.

اما بيع به غير جنس زينت، پس اشكالى از حيث ربا ندارد جميع اقسام آن حتى مشروط به هبه مزيّن، در صورت تعلّق بيع به نفس زينت .

اگر مجهول باشد مقدار زينت، پس رعايت ربا بايد بشود، و بيع آن به غير جنس جايز است؛ و مادام [ كه ] تخليص نشده، علم به وزن خصوص زينت لازم نيست، به خلاف صورت تخليص.

اما بيع به جنس زينت، پس با علم به زيادتى ثمن از مماثل آن از مقدار زينت به نحوى كه زيادتى در مقابل مزيّن واقع شود، مانعى ندارد ؛ و در صورت اقلّيت ثمن از مماثل، جايز نيست به جهت لزوم ربا؛ و ممكن است براى نفى غبن، چيزى ضميمه مزيّن شود و ثمن را ازيد از مماثل قرار دهند ؛ و اگر ضميمه ثمن شود آن متاع ديگر، منصرف مى‌شود هر كدام به مخالف آن و بيعْ صحيح مى‌شود.

اگر بيع نسيه نمايد مُحلاّ به نقره را مثلاً، پس اگر به غير جنس و به غير طلا و نقره است، مانعى ندارد؛ و اگر به يكى از آنها است با عدم مماثلت در جنس، پس با تقابض در مقابله، مقابله بين نقدين مانعى ندارد؛ و در صورت زيادتى مماثل در ثمن، مانعى از حيث ربا ندارد؛ و از حيث تقابض بايد در مقدار مقابله تقابض شود، پس ملاحظه ربا و صرف، هر دو بايد بشود.

و در جريان حكم تقابض در صرف در صورت اشتمال عوضين بر اثمان و غير آن ـ كه انصراف دافع ربا مى‌شود، يا آنكه مانع از تحقّق صرف و اعتبار تقابض باشد ـ تأمّل است .