پس عبرتى به صوت محض كه فقط آوازه و شبيه صوت غنايى است يا هلهله اعراب و امثال آنها كه داخل در عنوان محرّم ديگرى نباشد، نيست. و شعارهاى جنگى، خارج از عنوان غنا مى‌باشند، چنانچه تلهّى با آلات معدّه لهو ـ مثل ضرب اوتار و امثال آن ـ اناطه به صدق غناء ندارد حرمت آنها.

3 . اعانت ظالمين بر ظلم

حرام است اعانت ظالمين بر ظلمِ ايشان، اگر چه به ابقاء غصبِ منصبْ از اهلش باشد، يا اعانت در مباحات به قصد انتهاء آنها به ظلم، يا به قصد تقويت آنها در مراتب ظلم آنها باشد.

و حكم اعانت ظَلَمه از اهل حق در اعتقاد، مختلف است، و در بعضى از آنها فقط محرّم، اعانت در ظلم عملى است.

و اما اعانتِ فاعل حرام در همان حرام، پس حرمت آن با شروط حرمت اعانت بر اثم، اختصاص به ظالم ندارد.

4 . نَوْح به باطل

حرام است نوح به باطل بر ذاكر و مستمع و اخذ اجرت بر آن، اگر به نحو غنا و مطرب نباشد؛ و گرنه باطل و حق، در حرمت فرقى ندارد. و مراد از باطل، خلاف حق است، مثل اينكه در نياحت، مفاخر ميّت از امور محرّمه را تعداد نمايد از قبيل سفك دماء محرّمه در ابراز شجاعت او، و امثال آن، از كذب در نسبت فضيلت به ميّت.

   نوح براى سيد الشهدا ـ عليه‌السلام ـ

و بر خلاف آن، نوح به حق جايز و در مثل سيّد الشهداـ عليه‌السلام ـ و ساير اهل بيت عصمت ـ عليهم‌السلام ـ و ملحق به ايشان، مندوب است.

و از اينجا ظاهر است كه ترجيع حاصل در نوحِ جايز، مضرّ نيست، زيرا ترجيع غنايى و مطرب شأنى نيست و از آن سنخ موضوعاً خارج است، حتى از نوح عشاق