<-> باشد ـ زمين است و افضل در زمين «خاك و گِل قبر سيّدالشّهدا ـ سلام‌اللّه‌عليه‌وعليهم ـ است.

  سجده در فرض فقدان شى‌ء جايز

و در صورت نبودن چيزى كه بر آن سجود اختياراًجايز باشد، يا آن كه خوف ضرر در زمين و مثل آن باشد از گرما يا سرما، سجده مى‌كند بر جامه خود، و احوط در اين صورت، تقديم «قُطن» و «كتان» است بر مثل «پشم» و «مو» با امكان؛ و اگر ممكن نشد سجود بر جامه، سجود بر پشت دست مى‌كند با امكان، و اگر ممكن نباشد، انحنا تا وضع جبهه مى‌نمايد، يا ايما با سر مى‌نمايد به نحوى كه گذشت در كسى كه در آب يا گِل هست و نمى‌تواند خارج شود، مگر آن كه متمكّن از سجود بر معادن و نحو آن باشد كه اظهر تقدّم آن است بر ايما و انحنا فقط.

و اگر در اثناى نماز، فقدان حاصل شد، در سعه وقت، قطع مى‌نمايد براى تحصيل چيزى كه صحيح است سجود بر آن، و در ضيق وقت ـ چنانكه مذكور شد ـ بر جامه، پس از آن پشت دست، پس از آن بر معادن، سجود مى‌نمايد.

  علم اجمالى به نجاست در موضع سجود

و اگر نجاست موضع جبهه، مشتبه باشد به شبهه محصوره، واجب است اجتناب با امكان اگر چه متعدّى نباشد؛ و اگر غيرمحصوره است كه عسر و حرج در اجتناب باشد، واجب نيست.

  جهل يا نسيان نجاست موضع سجود

و اگر ناسى يا جاهل به نجاست محلّ جبهه بود و قربت متمّشى شد، اعاده ندارد مثل مغصوب اگر بعد از نماز ملتفت بشود، و همچنين در نماز بعد از محلّ سهوى. و <->