فصل ششم

احكام حال اضطرار

محرمات متقدّمه  ، تناول آنها در حال اختيار حرام است ، و اما در حال اضطرار پس مقدار رافع ضرورت، مانعى ندارد در غير آنچه مذكور خواهد شد .

 ☐ نحوه تحقق اضطرار

اضطرار محقّق مى‌شود به غير خوف تلف نفس مثل خوف ايجاب ترك تناولِ ميته مثلاً مرض را ؛ و هم چنين خوف تلف نفس محترمه ديگر مثل حامل نسبت به جنين و مرضعه نسبت به طفل ؛ و اكراهى كه در آن خوف اتلاف نفس محترمه يا عرض مسلمان يا مال محترم كه مضر به حال صاحبش باشد تلف آن [ باشد ] يا ضررهاى غير متحمَّل به حسب عادت ، يا طول مرض و عسر علاج آن اگر مخوف باشد .

 ☐ مراد از باغى و عادى و متجانف اثم

خارج است از حكم مضطرّ : «باغى» و «عادى» و «متجانف اثم» ؛ و به طور مختلف نقل شده است تفسير اين عناوين ، و ممكن است اختلاف، در بيان مصاديق باشد و اينكه «خارج بر امام» و «قاطع طريق» و «سارق» و «متلذذ به اكل ميته» و بعض انحاى «صيد لهوى»، از مصاديق مذكورات باشد كه به مناسبت با اكل ميته و نحو آن اختيار ذكر آنها شده است .

و شايد مراد از آيه شريفه، بغى و عدوان و انحراف به سوى معصيت در امور مربوطه به اكل حرام باشد ، مثل اينكه در طريق خروج بر امام يا قطع طريق يا