☐ عدم و عدم دخول غاية

11. اگر گفت : تا يك ماه دين فلان را اداء مى‌نمايم ، قبل از خروج ماه بايد اداء نمايد مگر با قرينه يا قصد خلاف . و اگر بگويد : وقت هلال ، مقارنت عرفيّه لازم است .

و اگر بگويد «إلى حين» أو «زمان» ، محمول بر تأخير تا حين مناسب با عمل است ؛ و اگر متساوى بود ازمنه ، الغاى خصوصيّت از منقول در صوم كه شش ماه است در «حين» و پنج ماه است در «زمان» خالى از وجه نيست ، چون كه امر تعبّدى نيست و مبنىّ بر كشف شارع است از مثل استعمال قرآن و نحو آن كه مفصلاً معلوم ما نيست ، و بر اين كشف، تعبّد افزوده نمى‌شود خصوصا اگر مراد، تعبّد در تقيّد [ ظ  ]باشد ؛ بلى قرينه تخصيص يا قصد آن ، متّبع است چنانچه گذشت .