1
صدور از اهل لسان با معرفت به آداب صحيحه عربيّت ؛ پس با نصب، محمول مىشود بر عشرين كه اقل آنچه منصوب مىشود، مميّزش مىباشد ، با ضميمه اصالة البرائه ، و لكن رجوع به تفسير در مراتب اين عدد مىشود ، و اگر متعذر شد محمول بر عشرين مىشود، چنانچه گذشت در نظائرش .
نه آنكه رجوع به تفسير بشود ، و اگر نشد حمل مىشود بر آنچه كه «شىء» محمول به آن مىشود، مثل آن صورت كه بگويد : «له علىّ كذا شىءٌ» .
و اگر مجرور نمايد، حمل بر بعض درهم مىشود و رجوع به او در تفسير مىشود ؛ و با تعذّر ، محمول بر بعض درهم كه آن بعض، متموّل باشد مىشود ، لكن اظهر مثل سابق، حمل بر مرتبه مميّز مجرور مىشود و رجوع به او مىشود در تفسير ، و گر نه حمل بر اقل مميَّز به مجرور مىشود با ضميمه اصالة البرائه كه صد درهم است ، خصوصا اگر بگويد : «كذا درهمٍ صحيح» ( با خفض ) و وصف براى مضاف باشد ـ كما هو الاظهر ـ نه مضافٌاليه وگرنه تعبير به «خالص» مىنمود، و به معنى تامّ تأكيد است نه تأسيس .
و اگر وقف بر درهم، با سكون كرد ، متيقّن به حسب مذكور، يك درهم است كه در تقدير رفع و جرّ ثابت است ، و رجوع به تفسير او مىشود و بر مأة و سائر مراتب خفض، قبول مىشود ؛ و اگر متعذر شد تفسير ، الزام به درهم واحد مىشود كه متيقّن است با ضميمه اصالة البرائه .
اگر بگويد : «له علىّ كذا و كذا درهم» ، به رفع يا نصب يا خفض ، چون گذشت حكم در غير صورت عطف و چون ظاهرِ عطف، مغايرت است، پس با حفظ وحدتِ سياق، اظهر آن است كه محمولٌعليه در صورت عدم عطف ، در حالت رفع يا نصب دو چندان مىشود با عطف ، يا سه مقابل مىشود در صورت تكرار عطف ، و هكذا .