فصل دوّم

اسباب ازاله رقّيّت

ازاله رقيّت به چهار سبب مى‌شود : 1. «مباشرت»، 2. «سرايت»، 3. «مالكيّت»، 4. «عوارض».

و «مباشرت» به عتق و تدبير و كتابت، محقّق مى‌شود .

1. عتق به مباشرت

عبارت صريحه عتق «تحرير» است به اينكه بگويد : «أنت حرّ»، يا «إعتاق» به اينكه بگويد : «أعتقتك» . و در اين دو مورد اشكال نيست ؛ و در غير اينها با ظهور معتدٌّ به و معلوميّت قصد انشاى عتق مورد احتياط است ، و در تقدير عدم اجماع، اظهر كفايت است .

 ☐  فرض اتّحاد اسم امه با صيغه عتق

اگر اسم «حرّه» باشد و بگويد : «أنت حرّه» پس با معلوميّت قصد اخبار يا انشا، حكم واضح است ؛ و اگر معلوم نشد، رجوع به متكلم مى‌شود و قبول مى‌شود قول او ؛ و اگر بر خلاف قانون محاوره مكان و زمان بود، پس در تفسير به خلاف قانون با معرفت آن، اشكالى است ، زيرا استظهار موافق قانون، موجب حكم است نه رجوع به تفسير او ، مثل اينكه بدون تنوين بگويد در غير وقف و بگويد قصد انشا كردم يا با تنوين باشد و بگويد قصد اخبار كردم با انصراف صيغه و عدم انصراف اسم ؛ و در