1
و اكراه بر برائت از مذكور ، مسوّغ برائت صوريّه است نه قلبيّه ، مگر براى غافل ، يا عامى غير متمكّن ، يا غير ملتفت به تفكيك بين دو قسم .
حلف بر برائت در غير مقام اكراه ، شديد است كراهت آن و خلاف احتياط است ، و گاهى حرام است اگر موجب اضلال و افساد ديگران باشد ، حتى اگر لقلقه زبان باشد كه ممكن است اضلال غير و معنون به حرام باشد .
و اگر معلّقٌعليه، محال، يا معلوم العدم غير اختيارى، يا ممكنِ اختيارىِ مقصود العدم باشد و تعليق براى ردع از آن عمل باشد، اظهر عدم حرمت آنست فضلاً از ايجاب كفر ، در صورتى كه عنوان اضلال محقّق نشود .
2. در قطع موى در مصيبت قريب يا غير او ، از زن ، كفاره است ؛ و اظهر اين است كه آن كفاره مخيّره است ، اگر چه احوط كفاره ظهار است .
و جزّ بعض ، موجب كفاره است بنا بر اظهر . و حلق و احراق ، ملحق به نتف است بنا بر اظهر .
3. و در نتف ( كندن ) زن موى خود را و خدش روى در مصاب قريب يا بعيد ، و شكافتن مرد جامه خود را در موت ولد يا زوجه ، كفاره يمين است ؛ و در خدش اگر موجب آمدن خون نباشد ، حكم مبنى بر احتياط است ؛ و خدش بعض روى كافى است در وجوب كفاره ؛ و خدش و ادماى غيرِ روى، موجب كفّاره نيست . و هم چنين شقّ زن جامه خود را در مصيبت ولد يا زوج ، كفاره ندارد . و هم چنين قطع مرد موى خود را يا كندن آن ، كفاره ندارد در آنجايى كه از زن كفاره دارد .
و در شكافتن جامه ، متعارف در كار عزادار رعايت مىشود چه كم باشد چه زياد . و اولاد ولد چه پسر باشند يا دختر ، و چه ولد پسر باشد يا دختر ، براى آنها حكم ولد ثابت است بنا بر اظهر . و زوجه در حكم مذكور، اعم از حرّه و امه ، و از