1
و معتبر است در حضانت اب، آنچه معتبر است در حضانت ام، غير از ازدواج، چنانچه اشاره شد. و در هر كدام از ابوين بعض شروط حضانت منتفى باشد، متعين مىشود حضانت براى ديگرى كه واجد شروط است.
و اگر اب مملوك، معتَق شد، حكم حر را در حضانت دارد؛ و هم چنين ساير شروط مفقوده اگر متجدد شد، مقتضىِ ولايت حضانت ثابت و ملاحظه معارض او بايد نمود.
اگر ابوين مفقود شدند، حضانت بين اب و ام از طريق پدر و مادر ـ به نحوى كه براى ابوين در صورت وجود ايشان بود ـ ثابت است بنابر اظهر، و احتياط، در رعايت رضايت جدّ ابى است.
و اگر مفقود شد ابوين در بالا به نحو مذكور، حضانت براى اقرب به ولد است ؛ و تعيين آن به اقرب در مراتب ارث، خالى از وجه نيست.
و اگر وارث خاص نباشد، استحقاق و وجوب كفايى براى مسلمين است، و حاكم از بيت المال متصدى، يا عدول مؤمنين مىشوند.
و استثناى مخصوص از قاعده اقربيت در ارث، منتفى است در اين مقام، و ذكَر و انثى در يك درجه فرقى ندارد. و با تعدّد صاحب حق، با قرعه يا تراضى، تعيين مىشود.
و بعد از بلوغ ولد، حضانت او براى كسى ثابت نيست.
و حضانت، حق صاحب آن است؛ و در وجوب بر آن اگر چه غير اب باشد در