مسايل شركت

  نحوه محاسبه سود و زيان

1. دو شريك متساوى هستند در ربح و خسران با تساوى در مال. و در صورت اختلاف در مال، به نسبت اختلاف، مختلف مى‌شود ربح و خسارت ايشان در صورت مساوات در عمل يا ترك عمل يا اختلاف در عمل، مگر آنكه شرط شود صريحا يا با قرينه مقام، زيادتى ربح براى عامل، يا آن كه عمل او بيشتر است كه به مناسبت اختصاص عمل به يكى يا زيادتى آن، شبيه به مضاربه مى‌شود كه عامل در آن يكى است، به خلاف شركت كه چنين نيست كه عمل از يكى باشد فقط؛ و در اين صورت، لازم نيست كه زيادتى مشروطه، كسرى از ربح باشد. و در اين صورت هم خسارت و [هم] حدّ آن، تابع حدّ مال است و ربح با شرط مختلف است؛ و موافقت زيادتى ربح با شرط، با مزيد عليه، در نسبت به مال، با ملاحظه ماليّت عمل زايد، لازم نيست.

  صحّت شرط زيادتى ربح با تساوى مال و عمل

و اما شرط زيادتى ربح با تساوى در مال و عمل، يا با اختلاف عمل و شرط براى اقلّ عملاً، يا براى غير عامل با شرط زيادتى با عدم عمل يكى از آنها با فرض استرباح بدون عمل، مثل نمائات، پس اظهر صحّت آن است با عقلايى بودن شركت با اين شرط؛ (چنانچه مقتضاى دليلِ نفوذ شرط است، و مؤيَّد [است] به روايت اشتراط رأس المال براى يكى از دو شريك، و ربح و خسران براى ديگرى، و روايت شركت در جاريه با شرط ربح مشتركا براى يكى نه خسران؛ و گر نه شركتْ صحيح و مؤثّرِ در حكم شركت ـ كه معلوم از نسبت مالين است و معمولٌ به است ـ [مى‌باشد] و شرط لغو است، مگر آنكه مقصود وحدت داشته باشد و آن واحد غير عقلايى باشد.

  صورت فساد عقد شركت

2. و در صورت فساد عقدِ شركت و فضولى بودن تصرفات و عدم لحوق اجازه،