سامانه المباحث

جامع المسائل - جلد سوم

8 . ميل جدار به هواى جار به منزله خروج اغصان است، و اضرار در جدارِ مايل، اغلب است.

خاك منتقَل به ملك غير، به منزله اغصان خارجه است، و تخليصِ ارضِ غيراز آن، لازم است با مطالبه يا اضرار، چنانچه گذشت در اغصان.

براى مالك است اخراج بهيمه مملوكه غير كه داخل خانه شخصى بشود اگر مستلزم اتلاف آن نباشد. و اگر مستلزم اتلاف آن باشد، اعلام [به] مالك يا ولى او مى‌شود، و در صورت امتناعْ اخراج مى‌شود با تضرّر به بقاى آن. و با عدم تضرر، محكى از «تذكره» جواز اخراج است؛ و احوط مراجعه به حاكم است و با نظر او صلحى مشروع انجام داده شود كه مناسب با موارد خاصه باشد، كه از آن جمله ابقاى با اجرت حساب شده از انتفاع به بهيمه در مورد قابليت انتفاع است؛ و بالجمله با حرجيّت ابقا، جواز اخراج متلِف بى وجه نيست.

و بر مالكْ واجب است تخليص ملك غير، از اشغال ملك ديگرى، چه بهيمه باشد يا غير، در صورت مطالبه يا اضرار؛ چنانچه بر مالك زمين، تسليم مالِ غيرْ به صاحبش لازم است در صورت استلزام اتلاف يا حكم اتلاف. و در غير اين صورت، اخراج قبل از اعلام و تسليم جايز است، چنانچه گذشت؛ و احوط تسليم است اگر قبض و تصرفى نكرده باشد و گر نه واجب است.

12. جايز است صلحِ مالكِ اغصان با مالكِ هوا يا جدار، بر ابقاى آنها به عوضى