خنثاى مشكل، ربا ثابت نيست. و احوط شمول حكم به ولد زنا از والد است. و احوط عدم الحاق ولد رضاعى است در اين حكم به نسبى.

و مادر در اين حكم ملحق به والد نيست.

و هم چنين بين مرد و زوجه او ربا نيست؛ و اظهر عدم فرق بين دائمه و منقطعه است؛ و لحوق مطلّقه رجعيّه، خالى از وجه نيست، اگر چه احوط عدم است.

و هم چنين بين مالك و مملوك او ـ بنا بر مالكيّت او ـ ربا نيست. و عموم مملوك به مشترك بين متعدّد از مالكها نسبت به همه آنها، بلكه به مملوكى كه بعض او حُرّ است نسبت به نصيب رقيّت از مال، خالى از وجه نيست. و فرقى [  نيست ] بين قنّ و مدبّر و امّ ولد و مكاتب اگر چه مطلق باشد بنا بر اظهر .

   جواز اخذ ربا از كافر

ربا بين مسلمان و كافر حربى نيست، [ و  ]مى‌تواند مسلمان، اخذ زياده از كافر نمايد، و نمى‌تواند زيادتى بدهد به جهت معامله. و فرقى بين دارالاسلام و دارالحرب نيست. و در شمول حكم سلبى به معاهد از آنها و امثال او كه صاحب امان يا محلّ صلح باشد، تأمّل است، و احتياط ترك نشود. و ثابت است در ذمّى از كفّار و جايز نيست اخذ زياده از ايشان، مثل دفع به همه كفّار .

   فرض جواز و عدم جواز بيع گوشت به گوشت

6 . احوط ترك بيع گوشت حيوان است با جنس آن از حيوان زنده با وجود شروط صحّت معامله. و جايز است بيع با حيوان مخالف در جنس در صورت حاضر بودن گوشت، نه آنكه گوشت سلف در مبيع يا نسيه در ثمن باشد، بنا بر آنچه در سلف ذكر شده است .

و در محل عدم جواز به نحو مذكور، فرقى بين ثمن بودن گوشت يا مثمن بودن آن نيست، و بين بيع و ساير معاوضات متوافقه در شروط و موانع و نتايج نيست. و اظهر