و حبوب هم اختلاف نوعى با هم دارند غير گندم و جو، مثل ماش و عدس و برنج. و ميوه‌ها به اختلاف اسم ـ مثل انجير و انار و سيب و به و ترنج و ليمو ـ مختلف است نوع آنها در باب ربا. و هم چنين هر كدام از بطّيخ و هندوانه و خيار و اصناف مختلفه، هر كدام يك نوع هستند. و سبزيها ـ مثل باقلا و اسفناج و نعناع ـ هر كدام نوعى مى‌باشند. و تفاضل انواع مختلفه مانعى ندارد .

معمول از دو جنس ربوى، بيع آن به هر دو و به هر كدام جايز است با تفاضل در صورت زيادتى ثمن از مجانس آن در مبيع كه قابل مقابله با غير مجانس باشد؛ و ممكن است علم به زيادتى ثمن از مجانس با عدم علم تفصيلى به مقدار مجانس از ثمن به جهت تعلّق علم به مقدار مجموع فقط.

   گوشت و چربى

گوشتها در باب ربا مختلفند به اختلاف اصل آنها در ماهيت يا در صفات و بعض اسما؛ پس گوشت گاو و گاوميش يكى است در ربا كه صدق گاو بر مسمّى به گاوميش مى‌نمايد به لفظ «بقر» كه اسم نوعى است؛ و گوشت گوسفند و بز يكى است به جهت صدق اوّلى، يعنى غنم بر دوّمى؛ و اختصاص دوّمى به اسم ديگرى ضرر ندارد .

و گوشت با شير، و گوشت با تخم مرغ مختلفند، به خلاف شيره و سركه، چنانچه گذشت. و در اتّحاد كبد و كرش و قلب با گوشت، و الْيَه با شحم (يعنى پيه) تأمّل است، و منقول از «شهيد» اتّحاد است. و هم چنين گوشت با پيه يا اليه، و مختار «جواهر» اختلاف گوشت با پيه است و لازم آن اتّحاد با اليه است به نظر ايشان؛ پس احتياط در اينها ترك نشود به معامله اتّحاد در ربا. و گوشت اقسام شترها از «عراب» و «بخاتى خراسانى» متّحد است، به جهت وحدت صدق در اسم نوع كه اصل است.

   پرندگان و حيوانات

و اختلاف طيور به اختلاف اسامى و عدم اجتماع تحت اسم واحد كه كاشف از