است اگر اتفاقى نباشد .
اگر طفلْ مشتبه شد بلوغ او ، اختبار به علامات آن مىشود كه از آن جمله، انبات شعر خشن بر عانه يا سنّ ثابت است ؛ و هم چنين [ است ] اگر با تكثّر اَمارات ديگر، علم به بلوغْ حاصل شد ، و گرنه ملحق به طفل مىشود . و اگر مدّعىِ بلوغِ به احتلامِ ممكن باشد و عقل او كامل باشد، محتمل است قبول قول او . و هم چنين اگر مدّعىِ استعجالِ انبات شعر به وسيله دواءِ ممكن باشد به نحوى كه ادّعاى شبهه باشد .
حكم رجال
و آنچه از كفّار ، بر آنها مستولى شدند مسلمانها ، در حال قيام حرب ، از مردها كه بالغ باشند، قتل بر آنها ثابت است، مثل ثبوت استرقاق درصورت استيلاء بعد از انقضاء حرب.
و آنكه قتل بر او ثابت است اگر اسلام اختيار كرد ، محفوظ است از قتل ، و مىتواند امام او را مورد منّ قرار بدهد . و در جواز استرقاق و فداى او تأمّل است ، و احوط ترك غير منّ است براى غير امام اصل و نايب خاص او و مأذون او در خصوص استرقاق يا فداء .
و امام و نايب خاص او مخيّر است در قتلِ آنكه قتل بر او ثابت است از كفّار ، بين ضرب عنق ، و قطع دست و پا از خلاف و گذاشتن ايشان تا آنكه از خونريزى وفات نمايند ، و اختيار يكى از اين دو طريق احوط است .
عدم جواز قتل اسير بعد از انقضاى حرب
و آنكه از كفّار اسير شدند بعد از انقضاء حرب ، او را به قتل نمىرسانند ، و امام و نايب او، مخيّر است بين منّ و فداء و استرقاق؛ و اگر اختيار كرد استرقاق يا فداء را ، از جمله غنايم و مربوط به اهل اغتنام است .
و اگر اسير ، بعد از اسر، اختيار اسلام نمود، تخيير بين امور سه گانه زايل نمىشود در اسير بعد از انقضاء حرب .