چنانچه دفاع با حضور امام اصل، يا نايب خاص او، خارج از بحث است . و دفاعهاى واجب ديگر از نفس و حريم كه مشروط نيست و با حضور امام و نايب خاص نيست، محل تأمّل است در غير فرار از زحف و غنيمت كه احتياط در آنها، لحوق در اوّلى، و عدم لحوق، در دوّمى است .

و تغسيل و تكفين ـ بنا بر عزيمتِ ترك در شهيد ، ـ احتياط در فعل آنها نمى‌شود؛ لكن ثبوت تغسيل و تكفين در دفاع غير مشروط و غير مصحوب امام اصل و نايب خاص او، خالى از رجحان نيست، چنانچه مشهور است؛ و هم چنين ساير احكام خاصه جهاد به معناى متقدّم .

   دفاع واجب

و واجب است دفاع از نفس و عِرض و مال ، با غلبه ظن سلامت و با مجرّد احتمال در نفس و مالى كه مرجع فقد آن ، تلف نفس باشد . و در عِرض با خوف تلف نفس ، وجوب دفع معلوم نيست . و نفس و عرض مؤمن عاجز از دفع ، دفاع از آنها واجب است با ظن به سلامت . و حكم عدم ظن سلامت و آنچه مربوط به مال محترمِ غير است، در كتاب «حدود» مذكور است ؛ و در صورت دَوَران ، نفس و عرض، مقدّم بر مال مى‌باشند؛ و تقدّم نفس بر عرض، خالى از وجه نيست در مرحله دفاع مردّد بين يكى از آنها، چه مربوط به خود دفاع كننده يا ساير مؤمنين باشد .

و محتمل است تقدّم نفس و مربوط به آن با تناسب ـ يعنى دَوَران نفس با نفس غير در دفاع ، و عرض خود با عرض غير در آن ـ بر نفسِ غير و مربوط به مؤمن ديگر در مرحله دفاع ، بدون مرجّح ديگر حتى تعدّد در غير از نفوس اهل ايمان و اعراض و اموال ايشان نسبت به يك نفس و عرض و مال او .

و دفاع از مال غير ضرورى با خوف بر نفس، واجب نيست ، بلكه جايز نيست؛ و هم چنين خوف [ بر ] عرض بنا بر اظهر .