فصل پنجم

در آنچه واجب است بعد از اداى مناسك منى و آنچه مستحب است

و در آن دو مقصد است

مقصد اوّل : در واجبات است

بدان كه واجب است مراجعت به مكّه از براى طواف زيارت و نماز آن و سعى و طواف نساء و نماز آن. و جايز است از براى حاج متمتّع، تأخير مراجعت تا روز يازدهم. و در جواز تأخير از روز يازدهم، خلاف است، احوط عدم تأخير است اگر چه جواز تأخير تا بعد از ايّام تشريق بلكه تا تمام ذى حجه، بعيد نيست[1].

   افرادى كه تقديم اعمال مكّه معظّمه براى آنها جايز يا لازم است

و بدان كه جايز نيست تقديم طواف[2] و سعى پيش از رفتن به عرفات و مشعر و منى مگر از براى كسى كه به جا آوردن آنها بعد از مراجعت به مكّه به جهت او ميسر نباشد، مثل آن كه زن گمان حيض و نفاس در آن زمان داشته باشد، و مرد پير عاجز نتواند بعد از مراجعت مردم از منى طواف كند به جهت ازدحام، [ كه ] در اين صورتها، اظهر جواز

[1]. محل خلاف، جواز تكليفى است، نه وضعى.

[2]. چه طواف زيارت باشد چه طواف نساء، على المشهور الأظهر.