هم چنين دست بر روى ديوار حِجر نگذارد.

   اتمام هفت دور طواف

هفتم: آن كه هفت شوط ـ يعنى هفت دور ـ طواف كند نه كم و نه زياد. پس اگر كم كند شوطى را يا بيشتر، اگر عمدا بوده باشد، واجب است اتمام آن در صورت عدم فعل كثير كه موجب فوت موالات بوده باشد؛ و اگر فوات موالات شده باشد، پس آن، داخلِ قطع طواف است عمدا و خواهد آمد؛ و اگر سهوا كم كرده، مشهور تفصيل است ما بين تجاوز نصف[1] و عدم آن؛ پس تمام مى‌كند در اوّل و از سر مى‌گيرد در ثانى.

و اگر متذكّر نشود مگر بعد از مراجعت به وطن خود، پس نايب مى‌گيرد.

و بعضى تفصيل داده‌اند ما بين فراموشى يك شوط و بيشتر؛ پس اتمام مى‌كند در اوّل و استيناف مى‌كند در ثانى و اين قول احوط است[2]؛ و احوط از آن، اتمام و اعاده است مطلقا.

و اما اگر زياد كند شوطى را يا بيشتر يا كمتر، پس اگر به قصد جزئيّت طواف ديگر يا قصد لغويّت باشد، پس ضررى به طواف ندارد، چه اين قصد را در اوّل طواف كند، چه در اثنا، چه بعد از اتمام هفت شوط. و اگر قصد جزئيّت اين طواف كند، پس اگر در ابتداى طواف، قاصد آن بوده بر وجه جزئيّت، پس اشكالى در بطلان طواف از اوّلِ شروع نيست. و هم چنين اگر در اثناء طواف، اين قصد كند، از همان وقت باطل است[3].

و اگر در آخر، اين قصد را نمايد، پس مشهور بطلان[4] طواف است، چنانچه هرگاه ركعتى بر نماز زياد كند.

[1]. به اتمام چهار شوط على الأحوط در اين جا و ساير موارد اين تفصيل.

[2]. و لكن قول مشهور، خالى از وجه نيست.

[3]. يعنى آنچه مصادف با نيّت زياده است.

[4]. ظاهر، دخول آن است در قِران اگر انجام دهد طواف دوّم را در فريضه؛ هم چنين>