يا خوابيدن او بعد از خوابى كه پيش از آن، جنب شده باشد[1] اگر عازم بر غسل نباشد، و اگر عازم باشد و به خواب رود تا صبح، كفاره بر او واجب نيست، لكن قضا بر او لازم است؛ و اين خواب و خواب سابق بر آن، هيچ يك حرام نيست؛[2] ولكن احوط، ترك خواب دوم است و اگر دفعه سوّم بخوابد، قضا بر او لازم است هر چند عازم بر غسل باشد؛ و كفّاره، احوط بلكه اقوى است.

2 . موجبات قضا

  افطار قبل از فحص

س . مفطراتى كه حرام نيست ارتكاب آنها ولكن موجب قضا مى‌شود،[3] چند چيز است؟

ج . سه چيز است: اول: افطار كردن پيش از تفحّص از صبح با قدرت بر آن، اگر بعد

معلوم شود كه صبح بوده. و احوط استحباباً در صورت عدم قدرت، قضا است.[4]

[1] . و عالم به آن جنابت در بيدارى شده باشد تا آن كه دو خواب بعد از علم به جنابت باشد.

[2] . با وثوق به استيقاظ براى غسل؛ اما بدون وثوق، پس نوم اول هم، جواز آن محلّ تأمّل است در غير صورت عسر و حرج شخصى در ترك نوم؛ و اظهر اتحاد حكم آن است در واجب معيّن از صيام با تأخير واجب موسّع تا آخر وقت در جواز و شرط آن از حيث كفايت احتمال عقلائى، يا اعتبار ظنّ يا وثوق به تمكّن.

[3] . بعض از موجبات قضا بيان مى‌شود غير از اين سه چيز؛ و ممكن است ادراج اين سه در يك عنوان كه عبارت از «عمل به حكم ظاهرى مسوّغ افطار كه مكشوف شده مخالفت آن با واقع، چه آن كه به دليليّت استصحاب يا اماره باشد».

[4] . اين احتياط در صورت قدرت بر مثل سؤالِ مثل «اعمى» و «محبوس» از غير، ترك نشود، و قادر اگر مراعاتِ مفيدِ اطمينان كرد، بعد كشف خلاف شد، بر او قضا نيست.