فصل پنجم

لواحق أيمان

 ☐ قسم مكروه، راجح و واجب

1. أيمان صادقه ، مكروه مى‌باشند به آن جهت كه يمين است ، و به ملاحظه عوارض، راجح بلكه واجب هم مى‌شوند ؛ و متأكّد است كراهت يمين در مال كم ، و در روايت، تحديد به سى درهم شده است ؛ و در مال كثير هم كراهت دارد و اختيار ضررِ غير مُجحِف، اَولى است ؛ و براى دفع ظالم از نفس يا عِرْض يا مال خود يا مؤمنى ديگر جائز است ، و اولى و دومى واجب و سومى كراهت ندارد .

و گاهى واجب مى‌شود دروغ گفتن و قسم دروغ خوردن در بعض مواقع ، و براى دفع ظلم ( مثل عشّار ) راجح است مطلقا ، بلكه دور نيست كذب و حلف در رجحان و وجوب، تابع حفظ مال باشد .

 ☐ تخلّص از كذب به وسيله توريه

و دور نيست وجوب توريه بر ملتفت عالم به آن ، براى تخلّص از كذب حرام و حلف بر كذب .

 ☐ حلف به برائت

2. و حلف به برائت از حول و قوّه خداى تعالى از روى كذب ، حرام مغلّظ است ؛ و از روى صدق هم محتمل است حرمت آن ، و مقتضاى احتياط در جميع آنچه