معتَق يا منعتق مى‌شود و بقيه محكوم به بقاى رقّيّت مى‌شود ؛ و اگر به رقّيّت اخراج شد، بقيه محكوم به حرّيت مى‌شوند بدون حاجتى به اخراج .

گونه دوم

و ممكن است در سه رقعه، تعيين حرّيت و رقّيّت بشود بدون ذكر اسم، پس بعد از پنهان كردن، اخراج نمايند ، اگر به اسم دو نفر حرّيت خارج شد، حاجتى به اخراج بقيه نيست ، زيرا دو نفر اول، تحرير مى‌شوند و بقيه باقى به رقّيّت [ هستند ]؛ و اگر به اسم دو نفر خاصّ رقّيّت خارج شد و محتاج به اخراج دومى است، اگر رقّيّت است سوم با اسم آنها تحرير مى‌شوند ، و اگر حرّيت خارج است، بقيه در رقّيّت باقى هستند .

گونه سوم

و ممكن است در شش رقعه بنويسند در هر كدام اسم را و اخراج به حرّيت يا رقّيّت نمايند تا به مطلوب كه حرّيت مسمى به دو اسم باشد، برسند ؛ يا آنكه حرّيت را در دو رقعه بنويسند و رقّيّت را در چهار رقعه، پس از آن با اسم اخراج نمايند تا به دو محرَّر برسند و بقيه محكوم به بقاى رقيّت مى‌شوند ، و در اين طريق، افتراق هر دو نفر در حرّيت يا رقيّت محفوظ است، و از اين جهت اولويت دارند از طريق اول كه مروى و مشهور است ، لكن روايت مشهور در عمل، كشف مى‌نمايد از رخصت در ترك اين مداقّه ، و ظاهر روايت مثل فتاوى تجزئه به سه جزء و تعيين معتَق با اقراع است پس محلى براى حمل بر تعيين به ولايت ثابته نبويه ـ صلّى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم ـ نيست .

و ترتيبات مذكوره در اقراع ، در صورت مساوات مماليك در عدد و قيمت و در صورت اختلاف قيمت با امكان تعديل اثلاث به حسب قيمت و عدد ، واضح است .